محمد مهدى ملايرى

354

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

كمى پس از آن صورت گرفته است . ترجمه‌هاى فارسى از اين جاودان خرد غير از ترجمه فارسى كه ضمن جاودان خرد مسكويه به عمل آمده و به آن اشاره كرديم ، يك ترجمهء فارسى ديگرى هم موجود است كه هرچند كامل نيست و خلاصه است ولى از لحاظ قدمت قابل توجه و بررسى است ، و آن خلاصه ترجمه‌اى است كه در مجموعهء خردنامه با عنوان « نكته‌هاى كتاب جاودان خرد » نقل شده است . خردنامه مجموعه‌اى است از حكمت پيشينيان از قبيل بزرجمهر و ارسطو طاليس و انوشروان و اسكندر و بقراط و ديگران با مطالبى از چند رساله به نامهاى « فرهنگنامه » و « نجات‌نامه » و همين جاودان خرد . رسالهء خردنامه جزء مجموعه‌اى است كه آقاى مجتبى مينوى از نسخه‌هاى خطى كتابخانه‌هاى تركيه براى كتابخانه دانشگاه تهران عكس‌بردارى كرده‌اند و دربارهء آن نوشته‌اند : « اسم اين كتاب از خاتمه‌اى كه در صفحهء 240 آمده است معلوم مىشود ، و چون از ابتدا ناقص است و مقدمه‌اى كه از آن شايد ممكن مىشد نام نويسنده يا مترجم يا زمان انتشار را به دست آورد از ميان رفته است ، هيچ‌گونه اطلاعات كتابى ( Bibliographique ) دربارهء آن نمىتوان داد . همين‌قدر هست كه انشاى فارسى غالب فقرات و فصول آن به تشخيص بنده تعلق به قرن چهارم يا پنجم هجرى دارد . . . نكته‌هاى كتاب جاودان خرد ممكن است از روى تأليف ابو على مسكويه ترجمه شده باشد كه در آن صورت از منشآت قرن پنجم هجرى بايد محسوب شود . اما امكان اينكه از مآخذ اصلى مسكويه كه استطالة الفهم جاحظ باشد ترجمه كرده باشند نيز هست » . « 1 »

--> ( 1 ) . مجتبى مينوى : « از خزائن تركيه ، مجله دانشكده ادبيات شماره دوم ، سال چهارم ، دىماه 1335 ، ص 64 . كتاب خردنامه را آقاى دكتر غلامحسين صديقى استاد دانشگاه تهران با روشى علمى و انتقادى به چاپ رسانده‌اند ولى چون هنوز چاپ مقدمه و تعليقات آن پايان نيافته تاكنون منتشر نشده است .